Minik Dostunuzun Kalkanı: Kedilerin Olması Gereken Temel Aşılar Rehberi

Yeni bir kedi sahiplendiğinizde, aşı takvimi en önemli önceliklerinizden biri olmalıdır. Aşılar, sevimli dostunuzu ölümcül olabilen veya yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren hastalıklardan koruyan en etkili savunma hattıdır. Doğru ve düzenli bir aşı programı, kedinizin uzun, sağlıklı ve mutlu bir ömür sürmesinin temelini oluşturur.

İşte kediler için temel aşılar, zamanlamaları ve neden gerekli oldukları hakkında detaylı bir rehber:

1. Temel Aşılar (Core Vaccines)

S: Temel (Zorunlu) aşılar nelerdir ve neden her kediye yapılmalıdır?

C: Temel aşılar, kedinin yaşam tarzı ve coğrafi konumu ne olursa olsun, tüm kedilere önerilen aşılardır. Korudukları hastalıklar yüksek riskli, yaygın ve/veya ölümcül hastalıklardır.

A. Karma Aşı (Feline Viral Rhinotracheitis, Calicivirus, Panleukopenia - FVRCP)

• Koruduğu Hastalıklar:

  • FVR (Rinotrakeit / Kedi Nezlesi): Üst solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan, yüksek bulaşıcılığa sahip bir virüstür.

  • Calicivirus: Solunum yolu enfeksiyonları, ağızda ve dilde ülserlere neden olan bir virüstür.

  • Panleukopenia (Kedi Gençlik Hastalığı): Yüksek ateş, kusma ve ishal ile seyreden, özellikle yavrularda ölüm oranı çok yüksek olan, Parvovirüse benzer tehlikeli bir virüstür.

• Aşı Takvimi:

  • Yavru Kediler: Genellikle 6-8 haftalıkken başlar ve 3-4 hafta arayla 16-20 haftalık olana kadar 2-3 doz tekrar edilir.

  • Yetişkin Kediler: İlk dozdan sonra bir yıl sonra tekrar yapılır, ardından veterinerin önerisine göre 1 veya 3 yılda bir tekrarlanır.

B. Kuduz Aşısı (Rabies)

• Koruduğu Hastalık: Merkezi sinir sistemini etkileyen ve hem hayvanlar hem de insanlar için ölümcül olan viral bir hastalıktır.

• Önemi: Birçok ülkede ve bölgede yasal olarak zorunlu tutulan tek aşıdır.

• Aşı Takvimi:

  • Genellikle 12-16 haftalıkken tek doz yapılır.

  • İlk aşıdan bir yıl sonra ve ardından veterinerin ve yerel yasaların gerektirdiği sıklıkta (genellikle 1-3 yılda bir) tekrarlanır.

2. İhtiyaca Göre Aşılar (Non-Core Vaccines)

S: Yaşam tarzına göre değişen (Non-Core) aşılar nelerdir?

C: Bu aşılar, kedinin maruz kalma riskine göre (dışarı çıkıp çıkmaması, diğer kedilerle teması vb.) veteriner hekim tarafından önerilir.

A. Feline Lösemi Aşısı (FeLV - Feline Leukemia Virus)

• Koruduğu Hastalık: Bağışıklık sistemini zayıflatan, kanser ve kan bozukluklarına yol açabilen ciddi ve bulaşıcı bir virüstür.

• Gerekliliği: Özellikle dışarı çıkan, diğer kedilerle yakın teması olan (çoklu kedi evi, pansiyon vb.) veya FeLV taşıyıcısı kedilerle temas riski olan tüm yavru ve genç kedilere şiddetle önerilir.

• Önemli Not: Aşı yapılmadan önce kan testi ile kedinin FeLV negatif olduğunun doğrulanması gerekir.

B. Chlamydia Aşısı

• Koruduğu Hastalık: Özellikle yavrularda konjonktivit (göz iltihabı) ve solunum yolu sorunlarına neden olan bakteriyel bir enfeksiyon.

• Gerekliliği: Yüksek risk altındaki çok kedili evlerde veya barınaklarda önerilebilir.

3. Aşılarla İlgili Sık Sorulan Sorular

S: Yavru kedimin aşı takvimi neden bu kadar yoğun?

C: Yavrular, annelerinden aldıkları antikorlarla doğarlar. Bu antikorlar bir "koruma kalkanı" görevi görür ancak aynı zamanda aşıların da etkili olmasını engeller. Bu koruma kalkanı belirli bir zaman sonra zayıflar. Veteriner hekimler bu korumanın tamamen ortadan kalktığı dönemi yakalamak ve yavrunun virüslere karşı kendi bağışıklığını oluşturmasını sağlamak için aşıları birkaç hafta arayla tekrar ederler.

S: Kedim sürekli evdeyse aşı yaptırmama gerek var mı?

C: Evet, kesinlikle gerekli! Özellikle Karma aşı ve Kuduz aşısı zorunludur.

• Bulaşma Riski: Panleukopenia gibi virüsler, evin dışından ayakkabı, kıyafet veya diğer eşyalar aracılığıyla size taşınabilir.

• Yasal Zorunluluk: Kuduz aşısı, bazı durumlarda yasal bir zorunluluktur ve acil durumlarda (hayvan kaçışı, birini ısırma vb.) kedinizi korur.

S: Aşı sonrası hafif yan etkiler normal midir?

C: Evet, genellikle hafiftir ve geçicidir.

• Yaygın Yan Etkiler: Hafif ateş, aşı yapılan bölgede geçici şişlik veya ağrı, hafif uyuşukluk ve iştahsızlık görülebilir.

• Ne Zaman Endişelenmeli: Yüzde şişme, nefes darlığı, sürekli kusma veya ishal gibi şiddetli alerjik reaksiyonlar görülürse derhal veteriner hekime başvurulmalıdır.

Unutmayın, her kedinin yaşına, sağlık durumuna, yaşam tarzına ve coğrafi risklerine göre aşı takvimi kişiselleştirilmelidir. Bu nedenle, sahiplenme sonrası yapacağınız ilk iş, veteriner hekiminizle kapsamlı bir sağlık kontrolü ve aşı programı oluşturmak olmalıdır.